aktualne informacje z powiatu kamiennogórskiego

fot. PTSM-JR

W dniu 28 września 2016 roku członkowie dwóch Szkolnych Kół Historycznych z kamiennogórskich szkół podstawowych spotkali się z Małgorzatą Ogonowską – historykiem z Muzeum Tkactwa w Kamiennej Górze kontynuując poznawanie historii regionalnej w ramach projektu „SZLAKAMI MIEJSC PAMIĘCI”. Cykl ten współorganizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, Muzeum Tkactwa, „Projekt Arado – zaginione laboratorium Hitlera” oraz Sanktuarium Matki Bożej Łaskawej w Krzeszowie. Cykl  organizowany jest przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.



W murach Muzeum Tkactwa mającego swoją siedzibę w mieszczańskiej kamienicy z XVI w., a przebudowanej w stylu klasycystycznym w 1800 r. poznawali historię Kościoła Łaski w Kamiennej Górze - jednego z sześciu kościołów ewangelickich zbudowanych na Śląsku na początku XVIII w.

Rozpoczęte w XVI w., wystąpieniem Marcina Lutra w 1517 r., ruchy reformacyjne wewnątrz kościoła rzymskokatolickiego zyskiwały nowych zwolenników. W 1562 r. pod wpływem reformacji proboszcz Samuel Langnickel wygłosił pierwsze kazanie według nauk Lutra i wraz z parafianami przeszedł na protestantyzm. Mimo wydanego w 1609 r. przez cesarza Rudolfa II listu majestatycznego skierowanego do stanów śląskich, gwarantującego jednakowe prawa obu wyznaniom, konflikty wyznaniowe narastały i stały się poważnym problemem społecznym. W 1618 r. rozpoczęła się tragiczna w skutkach wojna 30-letnia. W tym czasie mieszczanie Kamiennej Góry w większości byli zwolennikami nauki Lutra. Już w 1628 r. na mocy edyktu restrykcyjnego cesarza zwrócono kościół katolikom przywracając w Kamiennej Górze katolicyzm. W 1646 r. nakaz cesarski zabraniał ewangelikom praktyk religijnych, a wielu z nich w wyniku represji opuszczała miasto. Po zakończeniu wojny 30-letniej cesarz Ferdynand Habsburg zgodnie z zasadą „Czyja władza, tego religia” na obszarze swojej monarchii, mimo przeważającej liczby ludności wyznania ewangelickiego, wprowadza wyznanie katolickie. Po długich staraniach ewangelików, na mocy pokoju westfalskiego z 1648 r. cesarz austriacki wyraża zgodę na wybudowanie na Śląsku trzech świątyń ewangelickich w: Głogowie, Jaworze oraz Świdnicy, które później nazwano Kościołami Pokoju. Wybudowane zostały one poza murami miejskimi, bez wieży i dzwonnicy, tylko z drewna i gliny, przy pomocy konstrukcji szachulcowej. W 1654 r. na rozkaz cesarza siłą odebrano ewangelikom z regionu kamiennogórskiego wszystkie kościoły utrudniając im praktyki religijne. Aby uczestniczyć w liturgii luterańskiej, pokonywali duże odległości. Trudna sytuacja wyznaniowa trwała na Ziemi Kamiennogórskiej do 1709 r.Ewangelicy zwrócili się o pomoc do króla Szwecji Karola XII. Na mocy ugody w Altranstädt z cesarzem Józefem I Habsburgiem zwrócono śląskim ewangelikom 121 kościołów oraz gwarantowano im swobodę wyznania i kultu.Podczas realizowania ugody, król i cesarz zawarli dodatkową umowę, zwaną "recesem egzekucyjnym" ogłoszoną 27 stycznia 1709 r. we Wrocławiu. W recesie egzekucyjnym zezwolono także na wybudowanie kolejnych sześciu tzw. "kościołów łaski" - w Żaganiu, Kożuchowie, Jeleniej Górze, Kamiennej Górze, Miliczu i Cieszynie (jako świątynia ewangelicka do dziś przetrwał tylko cieszyński kościół łaski). Ponadto „Kościoły Pokoju” mogły zostać wyposażone w dzwony i wieże.
W dniu 31 stycznia 1709 r. cesarz Józef I Habsburg udzielił pozwolenia na budowę kościoła i szkoły ewangelickiej w Kamiennej Górze za obietnicę wpłacenia do kasy cesarskiej 50 000 guldenów reńskich oraz udzielonej pożyczki w kwocie 80 000 guldenów złożoną przez delegatów kamiennogórskich mieszczan – złotnika Christiana Schrödera oraz kupca Johanna Liebenwalda.

Kościół Łaski p. w. Trójcy Świętej przed Kamienną Górą, według projektu Martina Franza inspirowany kościołem Katarzyny w Sztokholmie, wybudowano w latach 1709-1720 na planie krzyża równoramiennego. W odróżnieniu od kościoła Katarzyny kamiennogórska świątynia posiadała podwójne empory, zapewniające maksymalną ilość miejsc dla wiernych podobnie jak Kościół Pokoju w Świdnicy. Głównym donatorem kościoła był Elias von Beuchel – pierwszy przewodniczący kolegium kościelnego, którego uhonorowano „portalem Beuchela”. Prowadzi do niego aleja lipowa, zwana dawniej Aleją Beuchela. Poświęcenie kościoła Łaski nastąpiło 8 października 1720 r. Przy Kościele Łaski działała także Biblioteka Wallenberga, przy której założono Gabinet Osobliwości, w którym zgromadzono wiele oryginalnych eksponatów przywożonych do Kamiennej Góry z dalekich podróży.Już w 1709 r. założono przy Kościele Łaski pierwszy cmentarz ewangelicki. Do dziś zachował się grobowiec fabrykantów Engmannów i Methnerów, przy lipowej alei Beuchela. Kolejne dwa cmentarze założone zostały w 1872 r. oraz 1911 r. W 2004 r. poświęcono tablicę upamiętniającą dawny cmentarz ewangelicki przy Kościele Łaski. W dniu 30 sierpnia 1947 r. z Kamiennej Góry wyjechał ostatni pastor ewangelicki Fritz Bürgel. Parafia ewangelicka Kościoła Łaski działała do 1957 r. W 1966 r. został on przejęty przez parafię katolicką p.w. Matki Bożej Różańcowej.

Podczas ciekawej lekcji muzealnej młodzi miłośnicy historii regionalnej zobaczyli m. in. Cesarską Laskę Łaski dla Kościoła Łaski w Kamiennej Górze, portrety Józefa I Habsburga i jego małżonki Wilhelminy Amalii, złotnika Christiana Schrödera, Eliasa von Beuchela, Johanna Davida Fischera i jego rodziny, Archidiakona Ernsta Leberechta Sempera oraz zdjęcia prezentujące dawne wyposażenie Kościoła Łaski, którego część znajduje się w Katedrze Polowej Wojska Polskiego w Warszawie. Ponadto w oszklonej gablocie zobaczyli eksponaty, w tym bucik chiński, model anatomiczny mężczyzny i kobiety podarowane Bibliotece Wallenberga.

Po zakończeniu zajęć muzealnych członkowie szkolnych kółek historycznych umówili się na kolejne zajęcia połączone ze zwiedzaniem kościoła p.w. Matki Bożej Różańcowej.

Opiekunami młodzieży byli: Małgorzata Rusnarczyk, Ewelina Wielocha – opiekunki kół historycznychi Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego.

Dodaj komentarz

Pamiętaj aby przestrzegać Regulaminu dodawania komentarzy

Kod antyspamowy
Odśwież