aktualne informacje z powiatu kamiennogórskiego
fot. PTSM-JR

W dniu 29 listopada 2019 roku na swoją pierwszą wycieczkę po Kamiennej Górze wybrali się uczniowie klasy IV a ze Szkoły Podstawowej nr 1 w Kamiennej Górze. Czwartoklasiści zwiedzając Podziemną Trasę Turystyczną „Projekt Arado” wzięli udział w cyklu wycieczek popularnych ph. „Kamienna Góra – moje miasto”. Cykl ten współorganizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, Muzeum Tkactwa oraz „Projekt Arado – zaginione laboratorium Hitlera” dla młodych mieszkańców Kamiennej Góry przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

 

Zanim młodzi adepci krajoznawstwa regionu oraz turystyki pieszej zwiedzili kamiennogórskie podziemia udali się na poznanie trzech pomników przyrody w naszym mieście. Po wyjściu z budynku szkoły żwawo powędrowali ul. Parkową, a następnie obok Targu Miejskiego dotarli do ul. Stanisława Staszica, gdzie doszli do okazałego DĘBU SZYPUŁKOWEGO ustanowionego POMNIKIEM PRZYRODY rozporządzeniem Wojewody Jeleniogórskiego w 1994 r. Na drzewie zobaczyli zieloną tabliczką POMNIK PRZYRODY PRAWEM CHRONIONY. Z rejestru pomników przyrody RDOS można wyczytać, że posiada on 375 cm obwodu w pierśnicy, ma 24 m wysokości, a jego wiek szacowany jest na około 120-150 lat. Następnie podeszli do barierek nad rzeką Bóbr i zobaczyli na lewym brzegu rzeki liczne drzewa oznaczone tabliczkami POMNIK PRZYRODY PRAWEM CHRONIONY. Po porównaniu kory z poprzednim pomnikiem przyrody poznali, że są to dęby tworzące SZPALER DĘBÓW SZYPUŁKOWYCH rosnących wzdłuż rzeki Bóbr na ul. Stanisława Staszica. Na lewym brzegu Bobru ochroną prawną jako POMNIK PRZYRODY zostało objętych 19 drzew tego gatunku rozporządzeniem Wojewody Jeleniogórskiego z 13 maja 1994 r. Ponadto dowiedzieli się, że lewy i prawy brzeg rzeki możemy określić patrząc w zgodnie z kierunkiem płynącej wody w rzece. Stąd skierowali się na ul. Papieża Jana Pawła II i po przekroczeniu mostu na rzece Bóbr zobaczyli kolejne drzewo z zieloną tabliczką POMNIK PRZYRODY PRAWEM CHRONIONY - KLON SREBRZYSTY ustanowiony pomnikiem przyrody rozporządzeniem Wojewody Jeleniogórskiego z 24 marca 1992 r.

Stąd udali się ul. Broniewskiego, gdzie na terenie Spółki Mieszkaniowej rosną dwa kolejne drzewa z zielonymi tabliczkami POMNIK PRZYRODY. Pierwsze z to okazała lipa drobnolistna. Po kilkunastu metrach doszli do okazałego kasztanowca zwyczajnego. Ponadto zobaczyli rosnące na kasztanowcu gałązki klonu zwyczajnego. Mimo oznaczenia obu drzew zieloną tabliczką „pomnik przyrody” nie są one ujęte w rejestrze pomników przyrody Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska we Wrocławiu. Uczestnicy wycieczki ph. „Moje miasto – Kamienna Góra” rozpoczęli poznawanie obiektów przyrody prawem chronionych zaliczając po 9 pkt do odznaki Turysta Przyrodnik lub wypełniając jedno z zadań na odznakę „Tropiciel Przyrody”..

Kontynuując spacer ulicami naszego miasta podeszli do budynku dawnego domu handlowego wybudowanej w latach 1884-1886 fabryki lniarskiej Falka Valentina Grünfelda (po II wojnie światowej zakłady odzieżowe „Kamodex” ), Na jednej z kolumn przy głównym wejściu zobaczyli i rozszyfrowali inicjały właściciela fabryki F, V i G, a na ul. Parkowej wybudowaną w 1921 r. Willę Grünfeldów, w której mieszkali członkowie rodziny i przedstawiciele kadry kierowniczej firmy.

 

Po dojściu do budynku „Projektu Arado – zaginione laboratorium Hitlera” spotkali się z Wojciechem Sawickim i Grzegorzem Chodkowskim, którzy wcielili się w robotników przymusowych - przewodników po kamiennogórskich podziemiach znajdujących się w wyrobiskach skalnych na zboczach Kościelnej Góry. Przed bramą wejściową do podziemi dowiedzieli się, że przenoszą się w mroczne czasy II wojny światowej. Czwartoklasiści po przekroczeniu bramy rozpoczęli podziemny spacer po udostępnionym w 2012 roku 350-metrowym fragmencie najlepiej zachowanych oraz najciekawszych podziemnych korytarzach pod Kościelną Górą.

Słuchając opowieści przewodników prowadzących ich podziemnymi korytarzami, dowiedzieli się, że w latach 1943-1945 w różnych miejscach naszego miasta wydrążono około 11.000 m. podziemnych tuneli i korytarzy o nieustalonym przeznaczeniu. W czasie II wojny światowej Kamienna Góra (Landeshut) położona w bezpiecznym terenie, nie objętym bezpośrednimi działaniami wojennymi, stała się jednym z centrów technologicznych niemieckiego przemysłu lotniczego, gdyż w byłych fabrykach włókienniczych umieszczono m. in. biuro projektowe firmy ARADO, w którym skonstruowano najsłynniejszy samolot odrzutowy II wojny światowej – Arado-234 Błyskawica i mitycznego samolotu – odrzutowego bombowca dalekiego zasięgu typu „latające skrzydło” – Arado E-555.1, który na szczęście pozostał na etapie projektowym.

Po sprawnym przejściu obok wartowni strzeżonej przez śpiącego strażnika Hansa bezpiecznie podążając za swoim przewodnikiem przez wydrążone w skałach korytarze sztolni dotarli do pomieszczenia imitującego szpital polowy. Żaden z uczestników podziemnej wyprawy w przeszłość nie był ranny więc sprawnie, wypełniając polecenia przymusowych pracowników dotarli bezpiecznie do tunelu, który łączył podziemia sztolni z pobliską fabryką Falka Valentina Grünfelda. W trakcie działań wojennych przeniesiono tam fabrykę Kugelfischer produkującą połowę łożysk tłocznych dla całych Niemiec. W tunelu była woda, która uniemożliwiła im przejście do fabryki, gdyż nie posiadali na wyposażeniu niezbędnych w tych warunkach kaloszy. Podczas całej wędrówki groziło im niebezpieczeństwo spotkania na swojej drodze niemieckich żołnierzy, ale uważnie słuchając prowadzących podziemnymi korytarzami oraz sumiennie wykonując polecenia, mimo licznych nieznanych odgłosów bezpiecznie dotrzeć do kolejnej wartowni. Niestety, tu szczęście ich opuściło, gdyż zza żelaznych drzwi wyskoczył niemiecki oficer, w którego wcielił się Łukasz Pazderski, grożąc nawet śmiercią za nielegalne wtargnięcie do chronionego przez niego obiektu. Na szczęście, dzięki robotnikom przymusowym, udało się przekonać niemieckiego oficera, że są to nowi robotnicy przymusowi. Kontynuując podziemną wyprawę bezpiecznie dotarli do największej atrakcji kompleksu, ogromnej hali, w której zobaczyli dużą planszę obrazującą „prototyp” samolotu „Arado E-555 – latające skrzydło” oraz zaimprowizowaną pracownię jego konstruktora Waltera Blume. Po opuszczeniu hali, w kolejnych korytarzach pełniących rolę „magazynów broni”, Wojciech Sawicki wraz z Grzegorzem Chodkowskim opowiadali zwiedzającym kamiennogórskie podziemia o zgromadzonej i prezentowanej w Podziemnej Trasie Turystycznej ekspozycji broni używanej podczas II wojny światowej. W oszklonych skrzyniach zobaczyli m. in. egzemplarze broni krótkiej – pistolety, karabin maszynowy typu mauser, broń przeciwlotniczą, bombę tzw. „ryczącą krowę” używaną podczas Powstania Warszawskiego, zbiornik samolotowy na paliwo z napisem „Keine Bombe” oraz V-3 gigantyczne działo o wyjątkowo dużym zasięgu. Spacerując podziemnymi korytarzami dotarli do zakratowanego tunelu, który upamiętnia pracujących przy drążeniu podziemnych sztolni więźniów w obozowych ubraniach „pasiakach” podczas katorżniczej pracy, którą tylko nielicznym z nich udało się przeżyć. Za swoją ciężką pracę otrzymywali bardzo skromne porcje żywieniowe (2-4 kromki chleba dziennie). Filia Obozu Pracy „Gross-Rosem” należała do najcięższych spośród ok. 100 filii istniejących w różnych miejscowościach na terenie Śląska. W czasie działań wojennych życie straciło ponad 40 000 więźniów Obozu Koncentracyjnego „Gross-Rosen”. Na zakończenie pobytu w kamiennogórskich podziemiach zobaczyli także oryginalną minę morską, duże koła wykonane z gipsu oraz dotarli do ogrodzonej murem wnęki skalnej, w której zobaczyli różnorodne „wojenne łupy” grabione przez Niemców w trakcie działań wojennych. Ponadto tuż przed opuszczeniem podziemi zobaczyli leżące pod ścianą części broni znalezione w okolicach Antonówki, gdzie w czasie II wojny światowej była fabryka amunicji.

Po wyjściu z podziemi zwiedzili ponadto mini-muzeum, w którym zobaczyli m. in. niemieckie ulotni dla żołnierzy sowieckich, różnorodną broń oraz sprzęt wojskowy, które były używane w czasie działań wojennych II wojny światowej (część nawet sprawna do użycia), a także list propagandowy do żołnierzy radzieckich oraz egzemplarz niemieckiej maszyny szyfrującej ENIGMA, której system skutecznie rozszyfrowali Polacy.

Na zakończenie bardzo ciekawej wizyty w kamiennogórskich podziemiach i zwiedzeniu mini-muzeum „Projektu Arado” uczestnicy wycieczki zrobili sobie wspólne, pamiątkowe zdjęcia z pracownikiem przymusowym – przewodnikami WOJCIECHEM SAWICKIM oraz GRZEGORZEM CHODKOWSKIM - wolontariuszami PTT „Projekt Arado” miłośnikami historii regionalnej. Po podziękowaniu przewodnikom za mile spędzony czas oraz w ciekawy sposób przekazaną im podczas zwiedzania wiedzę przybliżającą historię powstania kamiennogórskich podziemi zadowoleni z poznania Podziemnej Trasy Turystycznej i pełni niezapomnianych wrażeń powrócili do swojej szkoły.

Opiekę nad uczestnikami podziemnej wyprawy sprawowali Emilia Nieczyperowicz – wychowawca klasy oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.

 

Dodaj komentarz

Pamiętaj aby przestrzegać Regulaminu dodawania komentarzy

Kod antyspamowy
Odswiez