Drukuj
fot. PTSM-JR

W dniu 30 maja 2017 roku członkowie Szkolnych Kółek Historycznych działających przy kamiennogórskich szkołach podstawowych wzięli udział w bardzo interesującej wycieczce ekumenicznej kontynuując tegoroczny cykl poznawania historii naszego regionu w ramach projektu „Szlakami miejsc pamięci”. Cykl ten współorganizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, Muzeum Tkactwa, „Projekt Arado – zaginione laboratorium Hitlera” przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

 

Młodzi miłośnicy historii regionalnej podczas wycieczki kontynuowali poznawanie dziejów społeczności żydowskiej. Podczas przeprowadzonych lekcji muzealnych poznawali dzieje kamiennogórskiego przedsiębiorcy Falka Valentina Grünfelda (1837-1897) założyciela bardzo prężnej na przełomie XIX i XX wieku kamiennogórskiej firmy F. V.  Grünfeld, jednej z największych w Niemczech zajmujących się produkcją tkanin lnianych. Natomiast podczas terenowej lekcji muzealnej spacerowali „Śladami kamiennogórskich Żydów” poznając różne obiekty naszego miasta pochodzące z przełomu XIX i XX wieku, a których powstanie nierozerwalnie związane było z mieszkańcami wyznania judajskiego, w tym rodzinami znanych fabrykantów – Rinkel, Hamburger oraz Grünfeld.

Po przyjeździe autokarem „Zwiedzaczka” do Wrocławia uczestnicy wycieczki historycznej skierowali się do Dzielnicy Wzajemnego Szacunku Czterech Wyznań i na ul. Św. Antoniego zobaczyli, wciśnięty w ciąg kamienic, kościół pw. św. Antoniego z Padwy, zbudowaną u schyłku XVII w. świątynię rzymskokatolicką. Po zwiedzeniu wnętrza świątyni noszącej od 2014 r. tytuł Sanktuarium Jasnogórskiej Matki Kościoła skierowali się na ul. Pawła Włodkowica, na której znajduje się Synagoga „Pod Białym Bocianem”. Na obszernym dziedzińcu Synagogi mogli odpocząć oraz skonsumować drugie śniadania.

Po chwili odpoczynku skierowali się do  późnobarokowego kościoła ewangelickiego Opatrzności Bożej, zwanego dawniej jako kościół dworski, gdyż obok kościoła znajduje się pałac królewski, od 1750 roku wrocławska rezydencja króla Prus Fryderyka II Wielkiego. Zbudowany w 1750 r.  na planie owalu, posiada dwa piętra stylowych empor oraz ambonę nadołtarzową. Wystrój jest utrzymany w barwie kremowobiałej ze złoceniami. Spotkali się w nim z przewodnikiem parafialnym Darią Stolarską, która opowiedziała młodym kamiennogórzanom o niemieckim zakonniku Martinie Lutrze, który w 1517 r. zbuntował się przeciwko sprzedaży odpustów, co zapoczątkowało reformację w kościele katolickim i powstanie niezależnego od niego kościołów protestanckich. W bardzo przystępny i ciekawy sposób opowiadała im o podobieństwach i różnicach pomiędzy kościołem katolicki i protestanckim (podstawowych zasadach wiary ewangelickiej, chrzcie, konfirmacji w 15 roku życie, nabożeństwie, powszechnej spowiedzi, wspólnym wyborze pastora przez wiernych, lekcjach religii, nie oddawaniu czci świętym obrazom i figurom). Bardzo chętnie udzielała też odpowiedzi na zadawane przez młodych uczestników pytania.

Po podziękowaniu za interesujące ekumeniczne spotkanie i pożegnaniu się z przewodniczką parafialną Darią Stolarską udali się ponownie do Synagogi „Pod Białym Bocianem”. Synagoga została wybudowana w latach 1827-1829, a swoją nazwę zawdzięcza gospodzie „Pod Białym Bocianem”, która stała wcześniej na działce budowlanej, na której powstała. Podczas „nocy  kryształowej” z 9 na 10 listopada 1938 roku bojówki hitlerowskie zdewastowały wnętrze synagogi oraz podarły na strzępy znajdujące się w niej zwoje Tory. Jednak ze względu na bliskie sąsiedztwo innych budynków nie została ona podpalona, co uchroniło ją od całkowitego zniszczenia. Powojenne dzieje synagogi układały się różnie, do czasu przejęcia jej w 1995 r przez Zarząd Gminy Żydowskiej, reprezentowany m.in. przez Jerzego Kichlera inicjatora powstania w tymże roku Dzielnicy Wzajemnego Szacunku Czterech Wyznań.

Lekcję muzealną w Synagodze „Pod Białym Bocianem” oraz w Małej Synagodze, w trakcie której przedstawiona została historia społeczności żydowskiej we Wrocławiu poprowadził osobiście Jerzy Kichler. Po powitaniu uczestników wycieczki poprowadził ich na dziedziniec Synagogi, Od końca 1941 r. do połowy 1944 r. na dziedzińcu urządzono jedno z miejsc zbiórek dla deportowanych do obozów zagłady wrocławskich Żydów, Fakt ten przypomina tablica pamiątkowa na budynku Gminy Żydowskiej. Następnie przewodnik zaprosił ich do pomieszczenia Małej Synagogi, w której odbywają się nabożeństwa, z przebiegiem których zapoznał ich prowadzący lekcję muzealną. Kamiennogórscy miłośnicy historii regionalnej mieli m. in. możliwość oglądnięcia śpiewników, z których odczytywali w języku polskim i hebrajskim fragmenty tekstów pieśni. Dużym przeżyciem było zobaczenie przez nich Świętego Pisma TORY - najważniejszego tekstu objawionego judaizmu. Tora (Pięcioksiąg) jest spisana ręcznie na białym, wykonanym z jagnięcej skóry zwoju (pergaminu) zwiniętym na dwóch wałkach. Tora stanowi samo centrum życia żydowskiego. Na niej opiera się cały system modlitw. Wszelkie poczynania religijnego życia są uwarunkowane nakazami i zakazami zawartymi w Torze. Przechowywana jest bardzo uroczyście, zwinięta i ubrana w tzw. sukienkę (pokrowiec z jedwabiu lub aksamitu), związana bogato haftowaną wstęgą, ukoronowana. Składana jest w Aron ha-kodesz, specjalnej, zasłoniętej szafie w synagodze. Podczas wynoszenia jej z szafy wszyscy uczestnicy nabożeństwa stoją w milczeniu.

Następnie wszyscy za przewodnikiem udali się na dwa piętra synagogi, gdzie znajdują się ekspozycje wystawowe związane z dziejami wrocławskich Żydów poświęcone m. in. zagładzie Żydów w czasie II wojny światowej (Holocaust). Wśród licznych fotografii można zobaczyć także zdjęcie najstarszej macewy w Polsce odnalezionej w 1917 roku we wrocławskiej katedrze Św. Jana Chrzciciela. Na macewie pochodzącej z 1203 r znajduje się inskrypcja „Kamień ten jest stelą/nagrobną pana Dawida/o miłym głosie, syna pana /Sar Szaloma; przyłączonym w drugim [dniu] tygodnia, 25/ aw 4963 roku od stworzenia świata (poniedziałek, 4 VIII 1203 r.). Niech dusza jego będzie związana w węzełku życia!” Jak można było obliczyć wycieczka uczestników kółek historycznych przy kamiennogórskich szkołach podstawowych odbyła się w 5777 roku od stworzenia świata.

Po pożegnaniu się z Jerzym Kichlerem na zakończenie swojego pobytu w stolicy województwa dolnośląskiego znaleźli jeszcze czas na zakup lodów. Następnie bardzo sprawnie dotarli do przystanku, na którym wsiedli do autokaru, umykając przed bardzo intensywnymi opadami deszczu, które nastąpiły tuż po ruszeniu w drogę powrotną do Kamiennej Góry,
anburger Hamburger A.G

Opiekę nad uczestnikami wycieczki sprawowali Małgorzata Rusnarczyk – opiekun koła historycznego przy SP nr 2 Kamienna Góra, Ewelina Wielocha – opiekunka koła historycznego przy SP nr 1 Kamienna Góra, Katarzyna Czerniak-Hofman i Sylwia Papuga - rodzice oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.