Drukuj
fot. via PTSM-JR

W dniu 10 kwietnia 2017 roku członkowie Szkolnego Koła Historycznego ze Szkoły Podstawowej nr 2 w Kamiennej Górze wzięli udział w bardzo interesującej lekcji muzealnej inaugurując tegoroczny cykl poznawania historii naszego regionu w ramach projektu :Szlakami miejs pamięci”. Cykl ten współorganizowany jest przez Zarząd Oddziału Polskiego Towarzystwa Schronisk Młodzieżowych, Muzeum Tkactwa, „Projekt Arado – zaginione laboratorium Hitlera” przy wsparciu finansowym Gminy Miejskiej Kamienna Góra.

Młodzi miłośnicy historii regionalnej spotkali się w holu muzeum z Małgorzatą Ogonowską – historykiem Muzeum Tkactwa, która zaprosiła ich do Sali z wystawą prezentującą historię działalności kamiennogórskiego przedsiębiorcy i fabrykanta Falka Valentina Grünfelda urodzonego w 1837 r. w Leśnicy w rodzinie żydowskiej. Słuchając opowiadania prowadzącej lekcję muzealną oraz oglądając poszczególne fragmenty ciekawej ekspozycji młodzi historycy poznawali dzieje rodziny Grünfeldów. Falk Valentin przybył do Kamiennej Góry (Landeshut) w 1859 r. i został zatrudniony w firmie lniarskiej Frankenstein & Sohn zdobywając doświadczenie oraz z zakresu technologii tkactwa, produkcji manufakturowej oraz handlu detalicznego. W tym czasie zaprzyjaźnia się z Rinklem i Hamburgerem, którzy podobnie jak on zostaną przedsiębiorcami zakładając własne firmy lniarskie – J. Rinkel A.G oraz A. Hamburger A.G. Już w 1862 r. rozpoczyna własną działalność handlową zakładając przedsiębiorstwo F.V. Grünfeld, które początkowo mieściło się w niewielkim pomieszczeniu z werandą na rogu rynku. Falk Valentin Grünfeld wprowadził zasadę „stałych cen” tj. etykiet z cenami poniżej których klienci nie mieli prawa się targować. Po poślubieniu w 1863 r. Johanny Schück, przenosi, w 1864 r., siedzibę swojej firmy do budynku przy Kornstr. 69 (ul. Żeromskiego) kupując dom i inwestując w jego przebudowę. Sensacją w mieście stały się m.in. przeszklone okna wystawowe oraz gadająca papuga rozbawiająca gości. Pomimo trudnej sytuacji na rynku, kryzysu spowodowanego wybuchem wojny przedsiębiorstwo rozwijało się, a Grünfeldowie prowadzili działalność charytatywną i organizowali pomoc dla ofiar wojny. W 1866 r. otwiera pracownia krawiecka zajmując się m. in. produkcją uniformów i mundurów., a w 1872 r. rozszerzono dział konfekcji damskiej. Firma prowadziła handel płótnem, wyrobami gotowymi i maszynami szwalniczymi. Już w 1873 r  rozpoczyna sprzedaż wysyłkową, z drukiem katalogów, cenników i ogłoszeniami w gazetach, a w 1878 r. symbolem firmy F.V. Grünfel został wizerunek sokoła z kądzielą w dziobie. Systematycznie rozwijając firmowy asortyment w 1882 r. rozpoczyna produkcję szlafroków i strojów kąpielowych, a w następnym koszul męskich.

W 1884 r. rozpoczyna się budowa fabryki oraz domu handlowego w Kamiennej Górze, jednej z największych w Niemczech firm zajmujących się produkcją tkanin lnianych. Fabryka składała się z oddziału tkalni z ręcznymi krosnami, parku maszynowego oraz szwalni. Monumentalny budynek domu handlowego wybudowany w latach 1884-1886 wg projektu Carla Schmidta jest jedynym na Dolnym Śląsku przykładem zastosowania na taką skalę rozwiązań architektury pałacowej w budownictwie przemysłowym. Główną gałęzią produkcji było bieliźniarstwo produkując bieliznę różnego rodzaju (osobistą, pościelową, stołową), a specjalnością firmy stały się kompletne wyprawy ślubne. F.V. Grünfeld w latach 1888-1889 rozbudowuje swoją fabrykę oraz uruchamia własną pocztę na potrzeby szybko rozwijającego się handlu wysyłkowego..

W dniu 19 stycznia 1897 r. w San Remo umiera Falk Valentin Grünfeld, a osiem dni później jego żona Johanna. Oboje zostają pochowani na nieistniejącym już tzw. „nowym” cmentarzu żydowskim przy ul. Księcia Bolka I), a ich dzieło kontynuują ich synowie – Ludwig i Heinrich. Od 1898 r znakami rozpoznawczymi firmy zostają Leinem Gretschen (wizerunek kobiety z płótnem w dłoniach) oraz tzw. „błękit Grünfelda”. Następuje dalszy rozwój przedsiębiorstwa poprzez udoskonalenie produkcji mechanicznej tkanin, poszerzono asortyment (z produkcją tkanin żakardowych, wzorzystej bielizny stołowej, nakryć na łóżka i odzieży) i zainwestowano w kupno nieruchomości w Berlinie, gdzie przeniesiono dział sprzedaży, gdzie otwarto firmowe domy handlowe.. Ponadto bracia Grünfeld założyli fundację imienia F.V. Grünfeld wspierającą najuboższych mieszkańców Kamiennej Góry oferując pomoc materialną miejscowym wdowom i inwalidom.

W 1938 r. nastąpił koniec działalności Firmy  F.V. Grünfeld. Po konfiskacie majątku żydowskich właścicieli i przymusowego opuszczenia przez nich Niemiec, powstaje przedsiębiorstwo metalurgiczne  pod nazwą Max Kühl, które podczas II wojny światowej wytwarzały elementy uzbrojenia dla armii III Rzeszy. Przez długie lata, po II wojnie światowej, w pomieszczeniach byłej Firmy F.V. Grünfeld działał zakład odzieżowy pod różnymi nazwami (Polgar, Intermoda, Kamodex) dający zatrudnienie mieszkańcom naszego miasta.

Podczas bardzo interesującej dla młodych kamiennogórskich miłośników historii regionalnej lekcji muzealnej mieli oni również niezwykłą możliwość zobaczenia oryginalnego katalogu berlińskich Domów Handlowych Firmy F.V. Grünfeld z sezonu 1905-1906 oraz chusty wyprodukowanej w 1912 r z okazji 50-lecia działalności przedsiębiorstwa Grünfeldów.

Na zakończenie lekcji muzealnej jej uczestnicy podziękowali Małgorzacie Ogonowskiej za przekazany fragment historii, który poszerzył wiedzę ich wiedzę o przeszłości naszego miasta oraz umówili się z nią na kolejne spotkanie historią Kamiennej Góry.

Opiekę nad uczestnikami lekcji muzealnej sprawowali Małgorzata Rusnarczyk – opiekunka koła historycznego oraz Jerzy Rubach – Nauczyciel Kraju Ojczystego i Instruktor Krajoznawstwa Regionu PTTK.